នៅពេលអាស៊ានដាក់ផែនការអប់រំថ្មីសម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៦–២០៣០ កម្ពុជាបានបញ្ជាក់ជំហរថា ការកែទម្រង់សាលារៀនមិនអាចឈប់ត្រឹមការបង្កើនចំនួនសិស្សចូលរៀនទេ ប៉ុន្តែត្រូវផ្លាស់ទៅកាន់គុណភាព គ្រូបង្រៀន ជំនាញការងារ និងការប្រើបច្ចេកវិទ្យាដោយមានក្រមសីលធម៌។ ការបញ្ជាក់នេះធ្វើឡើងនៅកិច្ចប្រជុំមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់អាស៊ានផ្នែកអប់រំលើកទី ២១ នៅសិង្ហបុរី កាលពីថ្ងៃទី ២០ កក្កដា ដែលមានសមាជិកអាស៊ានទាំង ១១ ប្រទេស និងដៃគូសន្ទនាចូលរួម។

តាមការរាយការណ៍របស់ Khmer Times គណៈប្រតិភូកម្ពុជាដឹកនាំដោយលោកស្រី បូ ចាន់គូលិកា មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់អប់រំអាស៊ានរបស់កម្ពុជា បានលើកឡើងថា កម្ពុជានឹងគាំទ្រផែនការនេះដោយផ្តោតលើការអប់រំកុមារតូច និងអប់រំមូលដ្ឋាន ការពង្រីកបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេសនិងវិជ្ជាជីវៈ ការអប់រំឧត្តមសិក្សា និងការប្រើ AI ក្នុងការបង្រៀនដោយប្រកាន់គោលការណ៍ទទួលខុសត្រូវ។ ចំណុចចុងក្រោយនេះកំពុងក្លាយជាបញ្ហាអាទិភាពក្នុងតំបន់ ព្រោះសាលារៀនជាច្រើនចាប់ផ្តើមប្រើឧបករណ៍ឌីជីថលលឿនជាងសមត្ថភាពគ្រូ និងច្បាប់ណែនាំ។

ផែនការផ្លូវការរបស់ លេខាធិការដ្ឋានអាស៊ាន ពណ៌នាថា Work Plan 2026–2030 មានគោលបំណងណែនាំកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអប់រំក្នុងតំបន់ តាមរយៈអាទិភាព លទ្ធផល កម្មវិធី និងយុទ្ធសាស្ត្ររួម។ ឯកសារនេះភ្ជាប់ការអប់រំទៅនឹងចក្ខុវិស័យសហគមន៍អាស៊ាន ២០៤៥ ដោយចង់បង្កើតប្រព័ន្ធរៀនសូត្រដែលបរិយាបន្ន បំលែងខ្លួនបាន និងរៀបចំកម្លាំងពលកម្មឱ្យមានជំនាញខ្ពស់ជាងមុន។ សម្រាប់ប្រទេសកំពុងពង្រីកឧស្សាហកម្ម សេវាកម្ម និងការងារឌីជីថល ដូចកម្ពុជា ការតភ្ជាប់រវាងថ្នាក់រៀន និងទីផ្សារការងារនឹងកាន់តែសំខាន់។

បញ្ហាធំមួយគឺគម្លាតឌីជីថល។ ប្រសិនបើ AI និងវេទិការៀនអនឡាញក្លាយជាផ្នែកធម្មតានៃថ្នាក់រៀន សិស្សនៅតំបន់ដែលមានអ៊ីនធឺណិតខ្សោយ ឧបករណ៍ថ្លៃ ឬគ្រូមិនទាន់បានបណ្តុះបណ្តាលគ្រប់គ្រាន់ អាចត្រូវបានទុកពីក្រោយ។ ដូច្នេះការហៅឱ្យអាស៊ានចែករំលែកចំណេះដឹងអំពីការប្រើ AI ដោយបរិយាបន្ន និងមានសីលធម៌ មិនមែនជាប្រធានបទបច្ចេកទេសសុទ្ធទេ ប៉ុន្តែជាការសម្រេចថា នរណានឹងទទួលបានឱកាសរៀន និងនរណានឹងខាតបង់ពីការផ្លាស់ប្តូរ។

កម្ពុជាក៏បានបង្ហាញវឌ្ឍនភាពក្នុងការកែលម្អគុណភាពអប់រំមូលដ្ឋាន ដោយយោងលទ្ធផលលើកទឹកចិត្តពីការវាយតម្លៃ Southeast Asia Primary Learning Metrics ឆ្នាំ ២០២៤ ជាពិសេសមុខវិជ្ជាគណិតវិទ្យា។ ទោះជាយ៉ាងណា ការប្រែប្រួលពីលទ្ធផលសាកល្បងទៅជាការកែលម្អទូទាំងប្រព័ន្ធ ត្រូវការគ្រូដែលមានជំនាញ វិធីវាយតម្លៃសិស្សដែលពិតប្រាកដ និងការគ្រប់គ្រងសាលាដែលអាចដោះស្រាយបញ្ហារៀនយឺត មិនមែនត្រឹមបន្ថែមឯកសារគោលនយោបាយ។

នៅជុំវិញតំបន់ ការអប់រំនឹងក្លាយជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការប្រកួតប្រជែងសេដ្ឋកិច្ច និងការធ្វើចលនានិស្សិតឆ្លងដែន។ ប្រសិនបើផែនការអាស៊ានអាចបម្លែងទៅជាកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលគ្រូ អាហារូបករណ៍ ការទទួលស្គាល់ជំនាញ និងស្តង់ដារ AI ដែលសាលាអាចអនុវត្តបាន នោះវានឹងមានអត្ថន័យលើសពីសេចក្តីថ្លែងការណ៍។ ប៉ុន្តែការតាមដាននឹងត្រូវមើលថា ការសន្យារួមនេះមានថវិកា សូចនាករច្បាស់ និងការគាំទ្រដល់សាលានៅជាយក្រុងនិងជនបទកម្រិតណា។

នៅពេលអាស៊ានដាក់ផែនការអប់រំថ្មីសម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៦–២០៣០ កម្ពុជាបានបញ្ជាក់ជំហរថា ការកែទម្រង់សាលារៀនមិនអាចឈប់ត្រឹមការបង្កើនចំនួនសិស្សចូលរៀនទេ ប៉ុន្តែត្រូវផ្លាស់ទៅកាន់គុណភាព គ្រូបង្រៀន ជំនាញការងារ និងការប្រើបច្ចេកវិទ្យាដោយមានក្រមសីលធម៌។ ការបញ្ជាក់នេះធ្វើឡើងនៅកិច្ចប្រជុំមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់អាស៊ានផ្នែកអប់រំលើកទី ២១ នៅសិង្ហបុរី កាលពីថ្ងៃទី ២០ កក្កដា ដែលមានសមាជិកអាស៊ានទាំង ១១ ប្រទេស និងដៃគូសន្ទនាចូលរួម។

តាមការរាយការណ៍របស់ Khmer Times គណៈប្រតិភូកម្ពុជាដឹកនាំដោយលោកស្រី បូ ចាន់គូលិកា មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់អប់រំអាស៊ានរបស់កម្ពុជា បានលើកឡើងថា កម្ពុជានឹងគាំទ្រផែនការនេះដោយផ្តោតលើការអប់រំកុមារតូច និងអប់រំមូលដ្ឋាន ការពង្រីកបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេសនិងវិជ្ជាជីវៈ ការអប់រំឧត្តមសិក្សា និងការប្រើ AI ក្នុងការបង្រៀនដោយប្រកាន់គោលការណ៍ទទួលខុសត្រូវ។ ចំណុចចុងក្រោយនេះកំពុងក្លាយជាបញ្ហាអាទិភាពក្នុងតំបន់ ព្រោះសាលារៀនជាច្រើនចាប់ផ្តើមប្រើឧបករណ៍ឌីជីថលលឿនជាងសមត្ថភាពគ្រូ និងច្បាប់ណែនាំ។

ផែនការផ្លូវការរបស់ លេខាធិការដ្ឋានអាស៊ាន ពណ៌នាថា Work Plan 2026–2030 មានគោលបំណងណែនាំកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអប់រំក្នុងតំបន់ តាមរយៈអាទិភាព លទ្ធផល កម្មវិធី និងយុទ្ធសាស្ត្ររួម។ ឯកសារនេះភ្ជាប់ការអប់រំទៅនឹងចក្ខុវិស័យសហគមន៍អាស៊ាន ២០៤៥ ដោយចង់បង្កើតប្រព័ន្ធរៀនសូត្រដែលបរិយាបន្ន បំលែងខ្លួនបាន និងរៀបចំកម្លាំងពលកម្មឱ្យមានជំនាញខ្ពស់ជាងមុន។ សម្រាប់ប្រទេសកំពុងពង្រីកឧស្សាហកម្ម សេវាកម្ម និងការងារឌីជីថល ដូចកម្ពុជា ការតភ្ជាប់រវាងថ្នាក់រៀន និងទីផ្សារការងារនឹងកាន់តែសំខាន់។

បញ្ហាធំមួយគឺគម្លាតឌីជីថល។ ប្រសិនបើ AI និងវេទិការៀនអនឡាញក្លាយជាផ្នែកធម្មតានៃថ្នាក់រៀន សិស្សនៅតំបន់ដែលមានអ៊ីនធឺណិតខ្សោយ ឧបករណ៍ថ្លៃ ឬគ្រូមិនទាន់បានបណ្តុះបណ្តាលគ្រប់គ្រាន់ អាចត្រូវបានទុកពីក្រោយ។ ដូច្នេះការហៅឱ្យអាស៊ានចែករំលែកចំណេះដឹងអំពីការប្រើ AI ដោយបរិយាបន្ន និងមានសីលធម៌ មិនមែនជាប្រធានបទបច្ចេកទេសសុទ្ធទេ ប៉ុន្តែជាការសម្រេចថា នរណានឹងទទួលបានឱកាសរៀន និងនរណានឹងខាតបង់ពីការផ្លាស់ប្តូរ។

កម្ពុជាក៏បានបង្ហាញវឌ្ឍនភាពក្នុងការកែលម្អគុណភាពអប់រំមូលដ្ឋាន ដោយយោងលទ្ធផលលើកទឹកចិត្តពីការវាយតម្លៃ Southeast Asia Primary Learning Metrics ឆ្នាំ ២០២៤ ជាពិសេសមុខវិជ្ជាគណិតវិទ្យា។ ទោះជាយ៉ាងណា ការប្រែប្រួលពីលទ្ធផលសាកល្បងទៅជាការកែលម្អទូទាំងប្រព័ន្ធ ត្រូវការគ្រូដែលមានជំនាញ វិធីវាយតម្លៃសិស្សដែលពិតប្រាកដ និងការគ្រប់គ្រងសាលាដែលអាចដោះស្រាយបញ្ហារៀនយឺត មិនមែនត្រឹមបន្ថែមឯកសារគោលនយោបាយ។

នៅជុំវិញតំបន់ ការអប់រំនឹងក្លាយជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការប្រកួតប្រជែងសេដ្ឋកិច្ច និងការធ្វើចលនានិស្សិតឆ្លងដែន។ ប្រសិនបើផែនការអាស៊ានអាចបម្លែងទៅជាកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលគ្រូ អាហារូបករណ៍ ការទទួលស្គាល់ជំនាញ និងស្តង់ដារ AI ដែលសាលាអាចអនុវត្តបាន នោះវានឹងមានអត្ថន័យលើសពីសេចក្តីថ្លែងការណ៍។ ប៉ុន្តែការតាមដាននឹងត្រូវមើលថា ការសន្យារួមនេះមានថវិកា សូចនាករច្បាស់ និងការគាំទ្រដល់សាលានៅជាយក្រុងនិងជនបទកម្រិតណា។