បេសកកម្មធុរកិច្ចរបស់ U.S.-ASEAN Business Council ដែលចូលជួបមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់កម្ពុជាកាលពីចុងខែកក្កដា បានធ្វើឱ្យសំណួរចាស់មួយត្រឡប់មកកណ្តាលតុវិញ៖ តើកម្ពុជាអាចបម្លែងចំណាប់អារម្មណ៍វិនិយោគថ្មីៗ ឱ្យក្លាយជាការងារល្អ និងខ្សែផ្គត់ផ្គង់ដែលមិនងាយរងអង្រែដោយវិបត្តិខាងក្រៅបានយ៉ាងដូចម្តេច? ការសន្ទនានេះមិនមែនជារឿងពិធីការទូទៅទេ ព្រោះវាកើតឡើងនៅពេលពាណិជ្ជកម្មពិភពលោកកំពុងតឹងតែង ហើយវិស័យនាំចេញនៅអាស៊ីត្រូវគិតឡើងវិញពីទីផ្សារ បច្ចេកវិទ្យា និងថ្លៃដើម។

តាមសេចក្តីប្រកាសរបស់ ស្ថានទូតអាមេរិកនៅភ្នំពេញ បេសកកម្មថ្ងៃទី ២១-២២ កក្កដា រួមមានតំណាងក្រុមហ៊ុនជាងដប់ក្នុងសុខាភិបាល ផលិតកម្ម ថាមពល សេវាហិរញ្ញវត្ថុ បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល និងបដិសណ្ឋារកិច្ច។ សេចក្តីប្រកាសនោះបាននិយាយថា ក្រុមនេះផ្តោតលើការពង្រីកពាណិជ្ជកម្ម ការកែលម្អការចូលទីផ្សារ និងឱកាសវិនិយោគថ្មីៗ។ ក្នុងសម្រង់ខ្លីមួយ Chargé d’Affaires Aleks Zittle ថា ក្រុមហ៊ុនមួយចំនួនបានធ្វើអាជីវកម្មនៅកម្ពុជាយូរហើយ ខណៈមួយចំនួនទៀតកំពុងស្វែងរកឱកាសថ្មី។

សញ្ញាវិនិយោគក៏មិនតូចដែរ។ យោងតាមរបាយការណ៍ដែលដកស្រង់សេចក្តីប្រកាសរបស់ Council for the Development of Cambodia, Xinhua បានរាយការណ៍ថា កម្ពុជាអនុម័តគម្រោងវិនិយោគទ្រព្យថេរ ២៧៦ គម្រោង តម្លៃ ៤.៧ ពាន់លានដុល្លារ ក្នុងឆមាសទីមួយឆ្នាំ ២០២៦ ហើយរំពឹងបង្កើតការងារប្រហែល ១៦០,០០០ កន្លែង។ គម្រោងទាំងនោះលាតសន្ធឹងពីតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស រោងចក្រថាមពលព្រះអាទិត្យ ខ្យល់ និងជីវម៉ាស ទៅដល់រោងចក្រផ្គុំរថយន្តអគ្គិសនី ម៉ូតូ សំបកកង់ និងសណ្ឋាគារ។

តែចំនួនគម្រោងមិនស្មើនឹងគុណភាពកំណើនជានិច្ច។ របាយការណ៍ Cambodia Economic Update June 2026 របស់ World Bank បានដាក់សម្ពាធលើមេរៀនមួយ៖ ប្រទេសត្រូវការការងារដែលមានផលិតភាពខ្ពស់ជាងមុន ការបណ្ដុះបណ្ដាលជំនាញ និងការធ្វើពិពិធកម្មពាណិជ្ជកម្ម ខណៈបង្អួចប្រជាសាស្ត្រកំពុងបង្រួម។ ន័យសាមញ្ញគឺ ការទាក់ទាញរោងចក្រថ្មីមិនគ្រប់គ្រាន់ ប្រសិនបើកម្មករមិនអាចឡើងជំនាញ ហើយក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុកមិនអាចចូលរួមក្នុងសង្វាក់តម្លៃខ្ពស់ជាងមុន។

ស្ថាប័នអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីក៏បានព្រមានពីផ្នែកងាយរងគ្រោះនៃគំរូនាំចេញ។ ក្នុងឯកសារស្តីពី ផលប៉ះពាល់ពន្ធអាមេរិកលើកម្ពុជា ADB បានរំលឹកថា ការនាំចេញទៅសហរដ្ឋអាមេរិកមានប្រហែល ៣០ ភាគរយនៃការនាំចេញសរុបរបស់កម្ពុជា ហើយការកើនឡើងពន្ធបន្ថែមអាចបង្កការរំខានខ្លាំងដល់ទីផ្សារការងារ ទោះបីផលប៉ះពាល់នៃពន្ធ ១៩ ភាគរយកន្លងមកត្រូវបានវាយតម្លៃថាមានកម្រិតក៏ដោយ។

ដូច្នេះ ការចូលមករបស់ក្រុមហ៊ុនអាមេរិកគួរត្រូវបានមើលជាច្រកសាកល្បង មិនមែនជាចម្លើយស្រេចទេ។ ប្រសិនបើកិច្ចពិភាក្សាអាចនាំទៅរកវិនិយោគក្នុងឡូជីស្ទិក ថាមពលស្អាត សុខាភិបាល ឌីជីថល និងស្តង់ដារផលិតកម្ម កម្ពុជាអាចពង្រីកសមត្ថភាពខាងក្រៅវិស័យកាត់ដេរតម្លៃទាប។ ប៉ុន្តែបើការអនុវត្តនៅតែជាប់គាំងដោយថ្លៃដឹកជញ្ជូន កង្វះជំនាញ និងនីតិវិធីពាណិជ្ជកម្មស្មុគស្មាញ ឱកាសថ្មីៗអាចក្លាយជាព័ត៌មានល្អតែខ្លីៗ។

រឿងដែលគួរតាមដាននៅខែបន្ទាប់ៗ មិនមែនគ្រាន់តែថាមានគម្រោងប៉ុន្មានទៀតទេ ប៉ុន្តែថា គម្រោងណាខ្លះចាប់ផ្តើមសាងសង់ ពង្រីកការបណ្តុះបណ្តាល ឬភ្ជាប់អ្នកផ្គត់ផ្គង់ក្នុងស្រុកចូលទៅក្នុងខ្សែផ្គត់ផ្គង់តំបន់។ នៅពេលពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិមិនស្ងប់ ការងារល្អនឹងមកពីការជ្រើសរើសវិនិយោគឱ្យត្រូវ មិនមែនពីការរាប់តែចំនួនគម្រោងទេ។

បេសកកម្មធុរកិច្ចរបស់ U.S.-ASEAN Business Council ដែលចូលជួបមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់កម្ពុជាកាលពីចុងខែកក្កដា បានធ្វើឱ្យសំណួរចាស់មួយត្រឡប់មកកណ្តាលតុវិញ៖ តើកម្ពុជាអាចបម្លែងចំណាប់អារម្មណ៍វិនិយោគថ្មីៗ ឱ្យក្លាយជាការងារល្អ និងខ្សែផ្គត់ផ្គង់ដែលមិនងាយរងអង្រែដោយវិបត្តិខាងក្រៅបានយ៉ាងដូចម្តេច? ការសន្ទនានេះមិនមែនជារឿងពិធីការទូទៅទេ ព្រោះវាកើតឡើងនៅពេលពាណិជ្ជកម្មពិភពលោកកំពុងតឹងតែង ហើយវិស័យនាំចេញនៅអាស៊ីត្រូវគិតឡើងវិញពីទីផ្សារ បច្ចេកវិទ្យា និងថ្លៃដើម។

តាមសេចក្តីប្រកាសរបស់ ស្ថានទូតអាមេរិកនៅភ្នំពេញ បេសកកម្មថ្ងៃទី ២១-២២ កក្កដា រួមមានតំណាងក្រុមហ៊ុនជាងដប់ក្នុងសុខាភិបាល ផលិតកម្ម ថាមពល សេវាហិរញ្ញវត្ថុ បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល និងបដិសណ្ឋារកិច្ច។ សេចក្តីប្រកាសនោះបាននិយាយថា ក្រុមនេះផ្តោតលើការពង្រីកពាណិជ្ជកម្ម ការកែលម្អការចូលទីផ្សារ និងឱកាសវិនិយោគថ្មីៗ។ ក្នុងសម្រង់ខ្លីមួយ Chargé d’Affaires Aleks Zittle ថា ក្រុមហ៊ុនមួយចំនួនបានធ្វើអាជីវកម្មនៅកម្ពុជាយូរហើយ ខណៈមួយចំនួនទៀតកំពុងស្វែងរកឱកាសថ្មី។

សញ្ញាវិនិយោគក៏មិនតូចដែរ។ យោងតាមរបាយការណ៍ដែលដកស្រង់សេចក្តីប្រកាសរបស់ Council for the Development of Cambodia, Xinhua បានរាយការណ៍ថា កម្ពុជាអនុម័តគម្រោងវិនិយោគទ្រព្យថេរ ២៧៦ គម្រោង តម្លៃ ៤.៧ ពាន់លានដុល្លារ ក្នុងឆមាសទីមួយឆ្នាំ ២០២៦ ហើយរំពឹងបង្កើតការងារប្រហែល ១៦០,០០០ កន្លែង។ គម្រោងទាំងនោះលាតសន្ធឹងពីតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស រោងចក្រថាមពលព្រះអាទិត្យ ខ្យល់ និងជីវម៉ាស ទៅដល់រោងចក្រផ្គុំរថយន្តអគ្គិសនី ម៉ូតូ សំបកកង់ និងសណ្ឋាគារ។

តែចំនួនគម្រោងមិនស្មើនឹងគុណភាពកំណើនជានិច្ច។ របាយការណ៍ Cambodia Economic Update June 2026 របស់ World Bank បានដាក់សម្ពាធលើមេរៀនមួយ៖ ប្រទេសត្រូវការការងារដែលមានផលិតភាពខ្ពស់ជាងមុន ការបណ្ដុះបណ្ដាលជំនាញ និងការធ្វើពិពិធកម្មពាណិជ្ជកម្ម ខណៈបង្អួចប្រជាសាស្ត្រកំពុងបង្រួម។ ន័យសាមញ្ញគឺ ការទាក់ទាញរោងចក្រថ្មីមិនគ្រប់គ្រាន់ ប្រសិនបើកម្មករមិនអាចឡើងជំនាញ ហើយក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុកមិនអាចចូលរួមក្នុងសង្វាក់តម្លៃខ្ពស់ជាងមុន។

ស្ថាប័នអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីក៏បានព្រមានពីផ្នែកងាយរងគ្រោះនៃគំរូនាំចេញ។ ក្នុងឯកសារស្តីពី ផលប៉ះពាល់ពន្ធអាមេរិកលើកម្ពុជា ADB បានរំលឹកថា ការនាំចេញទៅសហរដ្ឋអាមេរិកមានប្រហែល ៣០ ភាគរយនៃការនាំចេញសរុបរបស់កម្ពុជា ហើយការកើនឡើងពន្ធបន្ថែមអាចបង្កការរំខានខ្លាំងដល់ទីផ្សារការងារ ទោះបីផលប៉ះពាល់នៃពន្ធ ១៩ ភាគរយកន្លងមកត្រូវបានវាយតម្លៃថាមានកម្រិតក៏ដោយ។

ដូច្នេះ ការចូលមករបស់ក្រុមហ៊ុនអាមេរិកគួរត្រូវបានមើលជាច្រកសាកល្បង មិនមែនជាចម្លើយស្រេចទេ។ ប្រសិនបើកិច្ចពិភាក្សាអាចនាំទៅរកវិនិយោគក្នុងឡូជីស្ទិក ថាមពលស្អាត សុខាភិបាល ឌីជីថល និងស្តង់ដារផលិតកម្ម កម្ពុជាអាចពង្រីកសមត្ថភាពខាងក្រៅវិស័យកាត់ដេរតម្លៃទាប។ ប៉ុន្តែបើការអនុវត្តនៅតែជាប់គាំងដោយថ្លៃដឹកជញ្ជូន កង្វះជំនាញ និងនីតិវិធីពាណិជ្ជកម្មស្មុគស្មាញ ឱកាសថ្មីៗអាចក្លាយជាព័ត៌មានល្អតែខ្លីៗ។

រឿងដែលគួរតាមដាននៅខែបន្ទាប់ៗ មិនមែនគ្រាន់តែថាមានគម្រោងប៉ុន្មានទៀតទេ ប៉ុន្តែថា គម្រោងណាខ្លះចាប់ផ្តើមសាងសង់ ពង្រីកការបណ្តុះបណ្តាល ឬភ្ជាប់អ្នកផ្គត់ផ្គង់ក្នុងស្រុកចូលទៅក្នុងខ្សែផ្គត់ផ្គង់តំបន់។ នៅពេលពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិមិនស្ងប់ ការងារល្អនឹងមកពីការជ្រើសរើសវិនិយោគឱ្យត្រូវ មិនមែនពីការរាប់តែចំនួនគម្រោងទេ។