វេទិកាកសិកម្មធំរបស់កម្ពុជាកំពុងត្រឡប់មកវិញជាមួយសម្លេងខ្លាំងជាងមុនលើពាក្យ «កែច្នៃ» «បច្ចេកវិទ្យា» និង «វិនិយោគ»។ តាមការប្រកាសរបស់ FAO ប្រចាំកម្ពុជា Cambodia Agriculture Forum & Exhibition 2026 ឬ CAFE26 នឹងរៀបចំពីថ្ងៃទី ២៣ ដល់ ២៥ តុលា ២០២៦ នៅ Diamond Island Convention and Exhibition Center កោះពេជ្រ ភ្នំពេញ ដោយក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ ដឹកនាំសហការជាមួយ FAO ក្រោម Hand-in-Hand Initiative និងដៃគូជាតិ-អន្តរជាតិ។

អ្វីដែលធ្វើឱ្យព្រឹត្តិការណ៍នេះគួរចាប់អារម្មណ៍មិនមែនត្រឹមចំនួនស្តង់ ឬការជួបពាណិជ្ជកម្មទេ ប៉ុន្តែជារបៀបដែលកម្ពុជាចង់ផ្លាស់ពីការលក់វត្ថុធាតុដើមទៅរកតម្លៃបន្ថែម។ FAO បានពិពណ៌នាថា CAFE26 ជា «វេទិកាវិនិយោគ និងនវានុវត្តន៍កសិអាជីវកម្ម» ដែលនាំអ្នកវិនិយោគ ក្រុមហ៊ុនកសិអាហារ អ្នកបច្ចេកវិទ្យា កសិករ និងដៃគូអភិវឌ្ឍន៍មកជួបគ្នា។ វេទិកានេះនឹងបង្ហាញវិស័យដូចជា ការកែច្នៃកសិផល ខ្សែត្រជាក់ និងឡូជីស្ទិក បច្ចេកវិទ្យាកសិកម្ម កសិកម្មឆ្លាតវៃចំពោះអាកាសធាតុ ហិរញ្ញប្បទាន និងការនាំចេញ។

ទិន្នន័យដែល FAO ដាក់បញ្ចូលបង្ហាញថា កសិកម្មនៅតែមានទម្ងន់ធំក្នុងសេដ្ឋកិច្ច៖ វិស័យនេះរួមចំណែកប្រហែល ១៦ ភាគរយនៃ GDP និងគាំទ្រការងារជាង ៣,១ លាន។ ការនាំចេញអង្ករ ស្វាយចន្ទី ស្វាយ ដំឡូងមី និងកៅស៊ូក៏កំពុងរីកតាមទីផ្សារតំបន់ និងពិភពលោក។ ប៉ុន្តែតម្លៃពិតនៃចលនានេះស្ថិតនៅលើសំណួរថា តើខ្សែផ្គត់ផ្គង់អាចកាត់បន្ថយការខាតក្រោយប្រមូលផល បង្កើតផលិតផលកែច្នៃ និងបង្កើនចំណូលកសិករបានយ៉ាងដូចម្តេច។

បរិបទតំបន់ក៏រុញឱ្យរឿងនេះស្របពេល។ ក្នុងផែនការ ASEAN Plan of Action on Science, Technology and Innovation 2026-2035 អាស៊ានសរសេរថា វិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា និងនវានុវត្តន៍ជាកត្តាជំរុញផលិតភាព ការងារ និងភាពធន់សេដ្ឋកិច្ច។ ចំណុចនេះភ្ជាប់ផ្ទាល់ទៅកសិកម្ម ព្រោះការប្រើទិន្នន័យ ដ្រូន ប្រព័ន្ធព្យាករណ៍ សេវាទីផ្សារឌីជីថល និងឧបករណ៍ស្រោចស្រពឆ្លាតវៃអាចប្តូររបៀបសម្រេចចិត្តពីចម្ការទៅរោងចក្រ។

សម្ពាធក្រៅតំបន់ក៏មិនតូចទេ។ ក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ថ្ងៃទី ២៩ មេសា ២០២៦ រដ្ឋមន្ត្រីកសិកម្ម និងព្រៃឈើអាស៊ានបានព្រមានអំពីផលប៉ះពាល់ពីភាពមិនប្រាកដប្រជាពិភពលោកលើថាមពល ដឹកជញ្ជូន ជី និងតម្លៃស្បៀង ហើយបានអំពាវនាវឱ្យប្រើ បច្ចេកវិទ្យាកសិកម្មម៉ត់ចត់ និងជីជីវសាស្ត្រ ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើធាតុចូលដែលថ្លៃ។ នោះមានន័យថា CAFE26 មិនមែនជាពិព័រណ៍លក់ម៉ាស៊ីនធម្មតា ប៉ុន្តែជាកន្លែងសាកល្បងថា កម្ពុជាអាចភ្ជាប់បច្ចេកវិទ្យាជាមួយសុវត្ថិភាពស្បៀងបានប៉ុណ្ណា។

ADB ក៏កំពុងដាក់ស្បៀងជាអាទិភាពធំ។ ក្នុងឯកសារ Operational Approach for Food Systems Transformation 2026-2030 ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីថា ខ្លួននឹងរៃអង្គាសថវិកាបន្ថែម ២៦ ពាន់លានដុល្លារដល់ឆ្នាំ ២០៣០ សម្រាប់ការបម្លែងប្រព័ន្ធស្បៀង ដោយរួមបញ្ចូលខ្សែតម្លៃកសិអាហារ កសិកម្មឆ្លាតវៃចំពោះអាកាសធាតុ ឌីជីថលកម្ម និងការពារធនធានធម្មជាតិ។ ទិសដៅនេះអាចបើកឱកាសឱ្យគម្រោងកម្ពុជាដែលមានទិន្នន័យច្បាស់ ម៉ូដែលអាជីវកម្មរឹង និងផលប្រយោជន៍ដល់កសិករ ទាក់ទាញទុនបានល្អជាងមុន។

CAFE25 ដែលជាព្រឹត្តិការណ៍មុន តាម FAO បានទាក់ទាញអ្នកទស្សនាជាង ២១,០០០ នាក់ ស្តង់ ៤០៣ តំណាងក្រុមហ៊ុន និងស្ថាប័ន ២៨០ កសិករជាង ២,០០០ នាក់ ព្រមទាំងវិនិយោគ ៧៨ លានដុល្លារដែលស្ថិតក្រោមការពិចារណា។ CAFE26 ចង់សាងសង់លើល្បឿននោះ ដោយបន្ថែមវេទិកា Youth Innovation Forum សម្រាប់ startup អ្នកស្រាវជ្រាវ និងសហគ្រិនកសិអាហារជំនាន់ថ្មី។

ចំណុចដែលត្រូវតាមដានឥឡូវនេះគឺគុណភាពគម្រោងដែលនឹងត្រូវបង្ហាញ មិនមែនត្រឹមពិធីបើកទេ។ ប្រសិនបើការផ្គូផ្គងវិនិយោគអាចនាំទៅរកខ្សែត្រជាក់ ការកែច្នៃក្នុងស្រុក ស្តង់ដារនាំចេញ និងឧបករណ៍ឌីជីថលដែលកសិករប្រើបានពិត វេទិកានេះអាចក្លាយជាសញ្ញាថា កសិកម្មកម្ពុជាកំពុងចេញពីរបៀបលក់កសិផលដើម ទៅរកប្រព័ន្ធអាហារដែលមានតម្លៃ និងភាពធន់ខ្ពស់ជាងមុន។

វេទិកាកសិកម្មធំរបស់កម្ពុជាកំពុងត្រឡប់មកវិញជាមួយសម្លេងខ្លាំងជាងមុនលើពាក្យ «កែច្នៃ» «បច្ចេកវិទ្យា» និង «វិនិយោគ»។ តាមការប្រកាសរបស់ FAO ប្រចាំកម្ពុជា Cambodia Agriculture Forum & Exhibition 2026 ឬ CAFE26 នឹងរៀបចំពីថ្ងៃទី ២៣ ដល់ ២៥ តុលា ២០២៦ នៅ Diamond Island Convention and Exhibition Center កោះពេជ្រ ភ្នំពេញ ដោយក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ ដឹកនាំសហការជាមួយ FAO ក្រោម Hand-in-Hand Initiative និងដៃគូជាតិ-អន្តរជាតិ។

អ្វីដែលធ្វើឱ្យព្រឹត្តិការណ៍នេះគួរចាប់អារម្មណ៍មិនមែនត្រឹមចំនួនស្តង់ ឬការជួបពាណិជ្ជកម្មទេ ប៉ុន្តែជារបៀបដែលកម្ពុជាចង់ផ្លាស់ពីការលក់វត្ថុធាតុដើមទៅរកតម្លៃបន្ថែម។ FAO បានពិពណ៌នាថា CAFE26 ជា «វេទិកាវិនិយោគ និងនវានុវត្តន៍កសិអាជីវកម្ម» ដែលនាំអ្នកវិនិយោគ ក្រុមហ៊ុនកសិអាហារ អ្នកបច្ចេកវិទ្យា កសិករ និងដៃគូអភិវឌ្ឍន៍មកជួបគ្នា។ វេទិកានេះនឹងបង្ហាញវិស័យដូចជា ការកែច្នៃកសិផល ខ្សែត្រជាក់ និងឡូជីស្ទិក បច្ចេកវិទ្យាកសិកម្ម កសិកម្មឆ្លាតវៃចំពោះអាកាសធាតុ ហិរញ្ញប្បទាន និងការនាំចេញ។

ទិន្នន័យដែល FAO ដាក់បញ្ចូលបង្ហាញថា កសិកម្មនៅតែមានទម្ងន់ធំក្នុងសេដ្ឋកិច្ច៖ វិស័យនេះរួមចំណែកប្រហែល ១៦ ភាគរយនៃ GDP និងគាំទ្រការងារជាង ៣,១ លាន។ ការនាំចេញអង្ករ ស្វាយចន្ទី ស្វាយ ដំឡូងមី និងកៅស៊ូក៏កំពុងរីកតាមទីផ្សារតំបន់ និងពិភពលោក។ ប៉ុន្តែតម្លៃពិតនៃចលនានេះស្ថិតនៅលើសំណួរថា តើខ្សែផ្គត់ផ្គង់អាចកាត់បន្ថយការខាតក្រោយប្រមូលផល បង្កើតផលិតផលកែច្នៃ និងបង្កើនចំណូលកសិករបានយ៉ាងដូចម្តេច។

បរិបទតំបន់ក៏រុញឱ្យរឿងនេះស្របពេល។ ក្នុងផែនការ ASEAN Plan of Action on Science, Technology and Innovation 2026-2035 អាស៊ានសរសេរថា វិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា និងនវានុវត្តន៍ជាកត្តាជំរុញផលិតភាព ការងារ និងភាពធន់សេដ្ឋកិច្ច។ ចំណុចនេះភ្ជាប់ផ្ទាល់ទៅកសិកម្ម ព្រោះការប្រើទិន្នន័យ ដ្រូន ប្រព័ន្ធព្យាករណ៍ សេវាទីផ្សារឌីជីថល និងឧបករណ៍ស្រោចស្រពឆ្លាតវៃអាចប្តូររបៀបសម្រេចចិត្តពីចម្ការទៅរោងចក្រ។

សម្ពាធក្រៅតំបន់ក៏មិនតូចទេ។ ក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ថ្ងៃទី ២៩ មេសា ២០២៦ រដ្ឋមន្ត្រីកសិកម្ម និងព្រៃឈើអាស៊ានបានព្រមានអំពីផលប៉ះពាល់ពីភាពមិនប្រាកដប្រជាពិភពលោកលើថាមពល ដឹកជញ្ជូន ជី និងតម្លៃស្បៀង ហើយបានអំពាវនាវឱ្យប្រើ បច្ចេកវិទ្យាកសិកម្មម៉ត់ចត់ និងជីជីវសាស្ត្រ ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើធាតុចូលដែលថ្លៃ។ នោះមានន័យថា CAFE26 មិនមែនជាពិព័រណ៍លក់ម៉ាស៊ីនធម្មតា ប៉ុន្តែជាកន្លែងសាកល្បងថា កម្ពុជាអាចភ្ជាប់បច្ចេកវិទ្យាជាមួយសុវត្ថិភាពស្បៀងបានប៉ុណ្ណា។

ADB ក៏កំពុងដាក់ស្បៀងជាអាទិភាពធំ។ ក្នុងឯកសារ Operational Approach for Food Systems Transformation 2026-2030 ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ីថា ខ្លួននឹងរៃអង្គាសថវិកាបន្ថែម ២៦ ពាន់លានដុល្លារដល់ឆ្នាំ ២០៣០ សម្រាប់ការបម្លែងប្រព័ន្ធស្បៀង ដោយរួមបញ្ចូលខ្សែតម្លៃកសិអាហារ កសិកម្មឆ្លាតវៃចំពោះអាកាសធាតុ ឌីជីថលកម្ម និងការពារធនធានធម្មជាតិ។ ទិសដៅនេះអាចបើកឱកាសឱ្យគម្រោងកម្ពុជាដែលមានទិន្នន័យច្បាស់ ម៉ូដែលអាជីវកម្មរឹង និងផលប្រយោជន៍ដល់កសិករ ទាក់ទាញទុនបានល្អជាងមុន។

CAFE25 ដែលជាព្រឹត្តិការណ៍មុន តាម FAO បានទាក់ទាញអ្នកទស្សនាជាង ២១,០០០ នាក់ ស្តង់ ៤០៣ តំណាងក្រុមហ៊ុន និងស្ថាប័ន ២៨០ កសិករជាង ២,០០០ នាក់ ព្រមទាំងវិនិយោគ ៧៨ លានដុល្លារដែលស្ថិតក្រោមការពិចារណា។ CAFE26 ចង់សាងសង់លើល្បឿននោះ ដោយបន្ថែមវេទិកា Youth Innovation Forum សម្រាប់ startup អ្នកស្រាវជ្រាវ និងសហគ្រិនកសិអាហារជំនាន់ថ្មី។

ចំណុចដែលត្រូវតាមដានឥឡូវនេះគឺគុណភាពគម្រោងដែលនឹងត្រូវបង្ហាញ មិនមែនត្រឹមពិធីបើកទេ។ ប្រសិនបើការផ្គូផ្គងវិនិយោគអាចនាំទៅរកខ្សែត្រជាក់ ការកែច្នៃក្នុងស្រុក ស្តង់ដារនាំចេញ និងឧបករណ៍ឌីជីថលដែលកសិករប្រើបានពិត វេទិកានេះអាចក្លាយជាសញ្ញាថា កសិកម្មកម្ពុជាកំពុងចេញពីរបៀបលក់កសិផលដើម ទៅរកប្រព័ន្ធអាហារដែលមានតម្លៃ និងភាពធន់ខ្ពស់ជាងមុន។